- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ 13 ਦੀਵੇ? ਯਮ ਤੋਂ ਕੁਬੇਰ ਤਕ ਜਾਣੋ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੈ ਸ਼ੁੱਭ
ਹਿੰਦੂ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਨਤੇਰਸ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Wed, 28 Oct 2026 03:17 PM (IST)
Updated Date: Wed, 28 Oct 2026 04:35 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 'ਯਮ ਦੀਪਮ' ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਪਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 13 ਦੀਵਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਦੀਵਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਨਤੇਰਸ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ। ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ 13 ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਲ ਦੇ 13 ਚੰਦਰ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚੋਂ ਹਰੇਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਇਕ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਠੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 13 ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ 13 ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ 13 ਦੀਵਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਮੁੱਖ ਦੀਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਯਮ ਦੀਪਮ' ਜਾਂ ਯਮ ਦਾ ਦੀਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਦੀਵੇ?
- ਪਹਿਲਾ ਦੀਵਾ: ਧਨਤੇਰਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਦੂਜਾ ਦੀਵਾ: ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੂੜਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੂਜਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਤੀਜਾ ਦੀਵਾ: ਤੀਜਾ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਚੌਥਾ ਦੀਵਾ: ਚੌਥਾ ਦੀਵਾ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਕੋਲ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
- ਪੰਜਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਪੰਜਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਹੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਛੇਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਛੇਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
- ਸੱਤਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਸੱਤਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਅੱਠਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਅੱਠਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਸਟੋਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਨੌਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਨੌਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
- ਦਸਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਦਸਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਕੋਲ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੂਰੇ ਘਰ 'ਚ ਫੈਲ ਸਕੇ।
- ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ ਬੇਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
- ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ਯਾਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
- ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ: ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਦੀਵਾ ਘਰ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ, ਯਾਨੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਦਿਨ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।