ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਰਹੱਸ: ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ ਇੱਥੇ ਉਲਟੀ ਲਟਕੀ ਹੈ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇਵੀ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰਹੱਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਉਲਟੀ ਲਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜਗਨਨਾਥ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖ਼ਾਸ ਪਰੰਪਰਾ

ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਅਨਾਜ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੌਲ ਖਾਣਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ

ਪੁਰੀ ਜਗਨਨਾਥ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਕਥਾ ਛਿਪੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦਾ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਦਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਦਾਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਚੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਨੀ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਉਸੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਚੌਲ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚੌਲ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਹ ਵਰਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।" ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਨਾ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ।

ਉਸੇ ਪਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਚੌਲ ਖਾਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਚੌਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।